Rynek energii

Z dniem 1 lipca 2007 roku, dzięki wejściu do Unii Europejskiej, Polacy zyskali prawo swobodnego wyboru sprzedawcy energii elektrycznej. Dotychczasowe zakłady energetyczne zostały podzielone na dwa odrębne podmioty prawne:

• OPERATOR SYSTEMU: usługodawca w zakresie transportu energii
• SPÓŁKA OBROTU: sprzedawca towaru - energii

Umożliwiło to wejście na rynek niezależnych sprzedawców, którzy ze względu na niższe koszty własne są w stanie oferować energię elektryczną w konkurencyjnych cenach.

Prawo energetyczne stanowi, że objęta dowolnym kontraktem handlowym energia zostanie dostarczona do wskazanego w umowie miejsca, o ile tylko istnieją techniczne i ekonomiczne możliwości realizacji tego kontraktu.

Gwarantuje to że odbiorca  może wybrać najkorzystniejszą ze swojego punktu widzenia ofertę sprzedaży energii elektrycznej. Odbiorca zawiera wówczas dwie umowy:

1. z operatorem systemu dystrybucyjnego - umowę dystrybucyjną
2. ze sprzedawcą - umowę handlową (kupna-sprzedaży energii)

Na podstawie pełnomocnictwa szczególnego wybrany sprzedawca może stać się stroną umowy kompleksowej, wówczas odbiorca nie musi zawierać dwóch umów.

Aktem prawnym, który określa zasady i warunki zaopatrywania odbiorców w energię i paliwa gazowe przez przedsiębiorstwa energetyczne jest ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625, Nr 104, poz. 708, Nr 158, poz. 1123 i Nr 170, poz. 1217 oraz z 2007 r. Nr 21, poz. 124) zwana dalej: „ustawą”.

Ustawą z dnia 4 marca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2005 r. Nr 62, poz. 552), zwaną dalej „ustawą zmieniającą” dokonano transpozycji przepisów dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. Przepisy tej ustawy w ślad przepisów unijnych wprowadziły do prawa polskiego m. in. zasadę TPA (third party access), czyli uprawnienie odbiorcy do zakupu paliw gazowych lub energii od wybranego przez siebie sprzedawcy – art. 4j ustawy – Prawo energetyczne.

Zgodnie z art. 4j ustawy odbiorcy energii elektrycznej mają prawo zakupu energii od wybranego przez siebie sprzedawcy. Zakup energii odbywa się na podstawie umowy sprzedaży.

Jednocześnie, aby umożliwić i zapewnić odbiorcom realizację powyższego uprawnienia stosownie do art. 4  ust. 2 ustawy przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące dystrybucją energii (operator systemu dystrybucyjnego) jest obowiązane zapewniać wszystkim odbiorcom, na zasadzie równoprawnego traktowania, świadczenie usług dystrybucji energii. Świadczenie usług dystrybucji energii odbywa się na podstawie umowy o świadczenie tych usług.

Dostarczanie energii do odbiorców odbywa się na podstawie dwóch umów: umowy sprzedaży zawieranej ze sprzedawcą energii i umowy o świadczenie usług dystrybucji zawieranej z operatorem systemu dystrybucyjnego, przedsiębiorstwem energetycznym, które dystrybuuje energię (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy).

W umowie o świadczenie usług dystrybucji wskazany jest wybrany przez odbiorcę sprzedawca energii elektrycznej. Jednocześnie aby zapobiec sytuacji, w której odbiorca pozostanie bez sprzedawcy, gdy wybrany przez niego podmiot zaprzestanie swojej działalności, w umowie tej wskazany jest także inny sprzedawca tzw. awaryjny, który podejmie sprzedaż. W umowie o świadczenie usług dystrybucji zawarta jest ponadto zgoda odbiorcy na zawarcie przez operatora systemu dystrybucyjnego umowy sprzedaży ze sprzedawcą awaryjnym, co umożliwi kontynuowanie dostaw energii (art. 5 ust. 2a ustawy).